شرکت های دانش بنیان، استارتاپ ها و حتی پایان نامه های دانشگاهی به صف شدند!

بحث ورود استارتاپ ها و به طور کلی شرکت های دانش بنیان در بازاری بزرگتر به نام بورس، مدتی است بر سر زبان ها افتاده است. با ورود این شرکت ها به بورس، آنها امکان جذب سرمایه از طریق مردم را به دست خواهند آورد و می توانند کسب و کار خود را رونق دهند. این موضوع زمانی برای اکثریت مردم به خصوص قشر جوان جذاب به نظر آمد که فرابورس ایران خواهان جذب شرکت های دانش بنیان و حتی پایان نامه های دانشگاهی که نیازمند سرمایه گذاری برای اجرا هستند، شد. بنابراین موضوع استارتاپ و شرکت‌های دانش بنیان از چندین سال قبل مطرح شد، اما طی یکی دو سال گذشته به خصوص از طریق دانشگاه‌ها، استارتاپ، اکوسیستم، صندوق جسورانه و خطرپذیر و واژه‌هایی از این دست وارد ادبیات کارآفرینی کشور شد و می‌توان در آینده سهم ویژه ای در بورس برای آنها قائل بود. درحال حاضر نیز دو شرکت آتیه داده پرداز و آسان پرداخت وارد فرابورس و بورس شده اند و سرمایه‌گذاران نیز به آنها نگاه مثبت دارند.

از سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌ها در کشورهای پیشرفته مدت زمان طولانی می‌گذرد، اما در ایران درحال حاضر ساختارمند شده و این ساختارمندی در همه حوزه‌ها دیده می‌شود. ازسوی دیگر فرهنگ سازی در تیم‌های درحال شکل گیری، مشاوره و راهنمایی سایر نهادها به استارتاپ‌ها و صندوق‌های جسورانه، قانون گذاری نهادهای نظارتی، همچنین خدماتی که از طریق بورس و فرابورس به آنها ارائه می‌شود نیز درحال انجام و پیشرفت است.
به گفته عطاءاله افتخاری مدیر توسعه کسب و کار صندوق سرمایه‌گذاری رویش لوتوس، درحال حاضر توسعه استارتاپ‌ها و صندوق‌های جسورانه در ایران قابل احساس است و شکل گیری بسیاری از استارتاپ‌های کشور، کاملا منطبق با استارتاپ‌های ایالات متحده است. به عنوان مثال اولین استارتاپ‌های ایران در حوزه تجارت الکترونیک شکل گرفت، در این مدل نحوه تجارت و فرآیند درآمد، کاملا مشخص و واضح است و شما یک فروشگاه فیزیکی را به یک فروشگاه مجازی تبدیل می‌کنید؛ اما به هر میزان که جلوتر می‌رویم، سرویس‌ها، مدل‌های کسب‌وکار و مدل‌های درآمدی پیچیده تر می‌شوند.

میزان سرمایه لازم استارتاپ‌ها
درحال حاضر هر صندوق ۱۵ تا ۵۰ میلیارد تومان سرمایه در اختیار دارد و به صورت میانگین اگر در هر صندوق ۳۰ میلیارد تومان سرمایه داشته باشد، به عدد ۱۵۰ میلیارد تومان می‌رسیم و از آنجا که عمده استارتاپ‌ها، شرکت‌های خدمات محور و مقیاس‌پذیر هستند، خیلی سرمایه بر نیستند و این میزان سرمایه برای آنها مناسب است. هم اکنون نیز ارزش بورس ایران حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان با برخورداری از ۴۰ صنعت متنوع است که به نظر یک دهم این رقم یعنی ۳۰ هزار میلیارد تومان آن می‌تواند به راحتی به حوزه تکنولوژی اختصاص یابد.
در آمریکا حدود ۲۵ درصد از ارزش بورس وابسته به شرکت‌های IT مانند گوگل، فیس بوک و غیره است و سهام بزرگ ترین شرکت‌هایی که در بورس آمریکا داد و ستد می‌شود، متعلق به شرکت‌های تکنولوژیک است و تغییر در ترکیب صنایع بورس ایران نیز قابل تحقق است.

شرط ورود استارتاپ‌ها به بورس
در این رابطه رئیس سازمان نظام صنفی رایانه ای درخصوص توافق اخیر برای تسهیل ورود شرکت‌‌های نوپا و استارتاپ‌های IT به فرابورس و ابهام درباره عرضه سهام استارتاپ‌هایی که مجوز فعالیت قانونی ندارند، گفت: تمامی شرکت‌های نوپا و استارتاپ‌های خواهان ورود به بورس ملزم به اخذ مجوزهای فعالیت هستند و طبق قوانین بالادستی باید تمامی مجوزها و ضوابط قانونی برای فعالیت یک شرکت را رعایت کرده باشند. داشتن مجوز فعالیت یکی از شروط گزارش مالی حسابرسی شده است که گزارش حسابرسی شده از پیش‌نیازهای ورود یک شرکت به بورس است.
وی توضیح داد: در توافق اخیر سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و فرابورس برای تسهیل ورود شرکت‌های نوپا و استارتاپ‌های IT به فرابورس تفاوت‌هایی نسبت به شرایط قبلی ورود یک شرکت به بورس ایجاد شده است.
در گذشته یک شرکت خواهان ورود به بورس باید ۳ سال سابقه تاسیس و پیشینه سودآوری در ۳ سال آخر فعالیت را داشت که اکنون یک شرکت خواهان ورود به بورس با یک سال سابقه تاسیس و داشتن گزارش مالی حسابرسی شده حتی در صورت زیان‌ده بودن و حتی اگر زیان بیشتر از سرمایه اولیه (مشمول ماده ۱۴۱) داشته باشد، می‌تواند برای ورود به فرابورس درخواست بدهد.
سعادت با تاکید بر اینکه امکان ورود حتی شرکت‌های زیان ده به بازار فرابورس به معنی عرضه سهام شرکت‌های متضرر در بورس نیست، گفت: در دنیا اغلب شرکت‌های بزرگ IT هنگام شروع کار درآمدزا نبوده‌اند و بعد از ۴ یا ۵ سال به سودآوری رسیده‌اند. برای مثال برخی شرکت‌های بزرگ IT هنگام ورود به بازار نزدک حتی روی کاغذ ضرر می‌دادند اما حجم زیادی از کاربر را به خود مشغول کرده بودند که در نتیجه امیدنامه شرکت شرایط مناسبی را وعده می‌داد. به گفته وی، هم‌اکنون نیز بسیاری از استارتاپ‌ها و شرکت‌های نوپا و حتی شرکت‌هایی که ۱۵ سال از تاسیس آنها در حوزه IT می‌گذرد شاید اکنون سودده نباشند اما کاربران زیادی را به خود مشغول کرده‌اند و اپلیکیشن آنها روی گوشی‌های زیادی نصب است و بنابراین امیدنامه این شرکت‌ها مثبت ارزیابی می‌شود.